Wij van Veiliggeit(r) hebben de volgende opvatting: veiligheid gedijt het best bij gezonde zelfzucht. Ja, je leest het goed! Simpel: IK wil niet gewond raken. IK wil niet dat jij gewond raakt, want a) als het jou kan overkomen, kan het ook MIJ overkomen en b) als jij gewond raakt voel IK me rot. Herkenbaar?

‘Volgens ons wordt de veiligheidswereld momenteel (meer dan ooit) geplaagd door valse sentimenten en algehele ontkenning van gezonde zelfzucht’

Je kent vast ook wel de uitspraak van het willekeurige leidinggevende: ‘Ik wil niet degene zijn die jouw vrouw en kinderen gaat vertellen dat je tijdens het werk bent omgekomen!’. Gaat het die leidinggevende écht om het welzijn en geluk van de nabestaanden? Nee. Dit is een schoolvoorbeeld van zelfzucht type b: ik wil me niet door jou rot voelen. Is dat erg? Nee. Dat is menselijk. Wat wel erg is, is dat veel van de leidinggevenden die dit zeggen niet bij zichzelf blijven en er op uit zijn de ander te ‘manipuleren’.

Volgens ons wordt de veiligheidswereld momenteel (meer dan ooit) geplaagd door valse sentimenten en algehele ontkenning van gezonde zelfzucht. Hoe vaak horen we mensen niet zeggen dat ze ‘het voor jou’ doen. Wees op je hoede de eerstvolgende keer wanneer je zo’n persoon ontmoet. Mensen die te veel met ‘jou’ en anderen in het algemeen bezig zijn, hebben hun prioriteiten niet op orde. Veel van deze mensen kunnen ook worden herleid tot deelnemer aan de drama-driehoek (ontwikkeld door Karpman):

  • aanklager: probeert de situatie te beheersen door anderen te beschuldigen;
  • redder: probeert de situatie te beheersen door de ander (slachtoffer) te manipuleren en de ‘gebreken’ van de ander te repareren;
  • slachtoffer: probeert de situatie te beheersen door de ander met zijn ‘machteloosheid’ te manipuleren.

Deze typen worden geplaagd door allemaal een vorm van ongezonde zelfzucht. Wanneer je eens bewust om je heen kijkt, ga je ze ongetwijfeld herkennen en zien. Veiligheidskundigen komen in alle vormen voor, maar de redder is toch verreweg de voorkeursvariant.

‘Je kunt alleen wat voor de ander betekenen als je eerst goed voor jezelf zorgt’

Zelfzucht, ook wel egoïsme, wordt in ons taalgebruik als disfunctionele karaktertrek gedefinieerd. Evolutieleer toont echter aan dat egoïsme helemaal geen schande is, zeker als je bedenkt dat bij alle organismen buiten de mens egoïsme niet vertaald wordt naar de ‘ik’ (ongezonde zelfzucht) maar naar de ‘soort’ (gezonde zelfzucht). Het overleven van de soort staat centraal. Richard Dawkins legt dit haarfijn uit in zijn boeken en dan met name The Selfisch Gene. Egoïsme sluit zorg voor ‘de ander’ en samenwerking ook zeker niet uit en bevordert het zelfs; samenwerking dient het overleven van de soort.

Gezonde zelfzucht is volgens ons ook de drijfveer van veiligheidsmanagement. Gezonde zelfzucht is volstrekt natuurlijk. Gezonde zelfzucht is een evolutionaire voorwaarde. Je kunt alleen wat voor de ander betekenen als je eerst goed voor jezelf zorgt. Vergelijk het met het opdoen van het zuurstofmasker bij jezelf in het geval van een vliegtuigincident en pas daarna bij je kind. De gouden regel voor BHV-ers luidt niet voor niets: ‘eigen veiligheid eerst’.

De grootste valkuil/verleiding en bron van valse sentimenten en ongezonde zelfzucht bij uitstek is in onze ogen, zonder twijfel De Veiligheidsladder(r). Het instrument zelf is niet zozeer het probleem; veel van de mensen die er mee aan de slag gaan des te meer: reddertjes…stuk voor stuk.

Onze oproep aan Veiligheidskundig Nederland: verzet je tegen valse sentimenten en ongezonde zelfzucht. Doe er niet aan mee! Stap uit de drama-driehoek en wees een held:

  • behandel jezelf niet anders dan ‘de ander’ en vind jezelf net zo belangrijk (en andersom);
  • twijfel nooit aan de zelfredzaamheid van mensen en vraag je tegelijkertijd wel af hoe deze ook jou dient;
  • twijfel nooit aan de intrinsieke motivatie van mensen en vraag je tegelijkertijd af waar die ligt en hoe je die in jouw voordeel kunt gebruiken;
  • durf je eigen behoeften en kwetsbaarheden bespreekbaar te maken en laat mensen tegelijkertijd je openheid niet verwarren met zwakte;
  • misbruik de ‘gebreken’ van de ander niet en handel vooral op basis van je eigen overtuigingen;
  • benadruk het belang van overleving als soort (lange termijn) en kijk (binnen grenzen) wat je voor de overlevingskans van de ‘ik’ kunt betekenen;
  • stel je grenzen, handel er naar en blijf buiten de drama-driehoek;
  • verwar middelen niet met doelen en toets jezelf regelmatig.

‘Stap uit de drama-driehoek en wees een held’

0
Comments

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

© 2019 Veiliggeit.nl