Veiligheidsmanagent staat bol van de symboliek; als je dat niet in de gaten hebt, wordt onder meer het naleven van regels en maatregelen een hell of a job. Een actuele maatregel met een hoog symbolisch gehalte is ‘afstand houden’.

Waar het bij het begrip voor deze ogenschijnlijke simpele maatregel voor afstand houden mis lijkt te gaan, is bij de getalsmatige invulling ervan. Door het met z’n allen continu over de anderhalvemeterregel te hebben, verwordt het verkennende gesprek over de intentie die achter de maatregels schuilgaat tot een getouwtrek over de absolute waarde die de maatregel al dan niet vertegenwoordigt.

Anderhalve meter afstand houden biedt geen garanties

Anderhalve meter (1,5 m) afstand houden heeft geen absolute waarde en biedt geen garanties. Ik durf te beweren dat een groot deel van de voor- en tegenstanders van deze maatregel wel degelijk van dat besef doordrongen is. Verder durf ik te beweren dat zij ook voor een groot deel mee zullen gaan in de stellingname dat voor veel van de bekende gevaren afstand houden een doelmatige maatregel is. Afstand houden lost echter niks op. Met afstand reguleren koop je – idealiter – tijd en gelegenheid om te bezinnen (en te verzinnen). Elke vorm van afstand wordt hoe dan ook vroeger of later overbrugd. De vraag is: hoe vul je die ‘gewonnen’ tijd zo zinvol mogelijk in?

In de regel hebben we geen problemen met afstand bewaren

Afstand houden zit ook in onze ‘natuur’. Als je een beetje googelt krijg je al snel een beeld van hoe wij in Nederland – en de ons omringende landen – onze personal space bewaken. De ‘veilige’ afstand die we bewaren tot vreemden en bekenden bedraagt ruwweg één armlengte (ongeveer 70-90 centimeter). De afstand tot onze naasten is beduidend korter (ongeveer 30-40 centimeter). We hebben in de regel dus geen problemen met afstand bewaren.

Maar wel met het het institutionaliseren van ‘afstand’

Nu heeft onze overheid de anderhalvemetersamenleving over ons afgeroepen. Daar hebben ‘wij’ wel problemen mee. Het probleem daarbij is wat mij betreft niet zozeer de ‘extra’ – pak ‘m beet – 60 centimeter interpersoonlijke afstand die van ons wordt gevraagd. Nee! Het is het institutionaliseren van ‘afstand’; dat is helemaal niets nieuws en de ruis die dat teweegbrengt ook niet. De 100 meter effectradius binnen de ARIE-regeling? De 2,5 meter hoogteverschil bij werken op hoogte? De 2 meter tot de dakrand bij werken op platte daken? Stuk voor stuk voorbeelden van veiligheidssymboliek.

Soms vraagt het systeem je een persoonlijk offer te brengen

Regels – zo denken wij – dienen primair de instandhouding van het systeem waarin we leven (lees: samenleven) en het systeem dient vervolgens ons. Het systeem bestaat echter niet; het is een geloofssysteem. Wij dienen het systeem. Soms vraagt het systeem je een persoonlijk offer te brengen; bijvoorbeeld het leren leven met (een set van) regels waarin jij niet gelooft (maar anderen wel).

“You can’t always get what you want. But if you try sometimes you just might find you get what you need” – Mick Jagger

© 2021 Veiliggeit