Zo tegen het einde van het jaar gebeurt er iets met de mensen. Het is voor veel mensen een tijd van bezinning. Een tijd van even stilstaan je zaken af te vragen. Ze blikken weemoedig terug en verwachtingsvol vooruit.

Voor een korte tijd zijn ze zich bewust van hun bestaan en hun plaats en rol in de wereld. Er is plots behoefte aan antwoorden op allerhande oude en nieuwe vragen die richting kunnen geven aan hun pad. Ze nemen – al is het maar een klein moment – even niets meer voor lief en zijn zich bewust van magie van dit bestaan.

Maar ik heb daar geen last van! Dit overkomt mij – voor zolang ik kan terugdenken – jaarlijks en dan ook nog eens het héle jaar door; bij tijd en wijle iets om gillend gek van te worden. Toch zou ik het niet veel anders willen. Het is een levenshouding die mij ook helpt gepaste afstand te bewaren van vele vormen van (vermoeiende) discussies. Ik hoef geen gelijk te hebben of te krijgen. Ik hoef niet te overtuigen. Ik hoef geen kant te kiezen. Ik val terug op mijn betekenis. Niets is zo sterk als betekenis; zelfs feiten niet. 

De feiten en betekenis

Dat is toch wel de discussie van dit jaar geweest: de feiten. Wie kent ze, wie bezit ze en wie heeft er het alleenrecht over? Al lang, nog steeds en ongetwijfeld nog een hele tijd te gaan, zullen wij mensen betrouwbaarheid van gegevens blijven verwarren met feiten. Erger nog: we zullen feiten blijven verwarren met betekenis; gewapend met haarfijn uiteengezette begripsbepalingen voor onder meer correlatie en causaliteit onder de arm. 

Evidence-based safety komt eraan

Binnen de ‘veiligheidswereld’ denk ik dat ook terug te zien: evidencebased safety komt eraan. Dit terwijl het nog geen steeds geen mens lukt een unieke, sluitende, eenduidige, alomvattende en begrijpbare omschrijving van enkel safety af te geven. Er is geen bewijs tégen of vóór veiligheid of onveiligheid. Er is geen bewijs voor engeltjes of duiveltjes. Veiligheid ontleent zijn bestaan aan zijn tegenhanger onveiligheid die omgekeerd hetzelfde doet. Goed. Kwaad. Het zijn contrasten. Net als het contrast binnen een afbeelding; je ziet het wel maar het is er niet. De contrasterende objecten op een foto bestaan wel. Zo ook binnen de veiligheid. Gaaf en gehavend. Heel en stuk. Levend of dood. 

Ik mag hopen dat we gezamenlijk de kracht vinden om ons te beschermen tegen de Trojaanse listigheid waarmee deze evidence based beweging ons lijkt te willen gaan verleiden afstand te doen van het – ik zou willen zeggen ‘hardleerse’ – inzicht dat het uitblijven van ongevallen geen bewijs is voor veiligheid. Dat succes geen keuze is. Dat veiligheid niet maakbaar is. 

Veiligheid is (ver)wonderlijk

Ik vind veiligheid vooral (ver)wonderlijk. Dat past – zo met de Kerstdagen weer voor deur – gelijk ook weer mooi bij de tijd van het jaar. Werken coronamaatregelen wel of niet? Hebben we wel de juiste cijfers? Wel of niet vaccineren? Kijk er eens anders naar: ben je (nog) niet besmet geraakt, ben je hersteld, leef je nog? Bedenk even hoe wonderlijk dat elke dag er opnieuw weer is. Het besef van de betekenis daarvan zet veiligheid meer kracht bij dan alle feiten op deze planeet bij elkaar. 

Fijne feestdagen en een fantastisch 2021 gewenst! 

© 2021 Veiliggeit